Het verhaal van Zilipa en Solidev

Solidev Zilipa PORTRET klein 

(foto OVO Peter Mockers)

Van champignons kweken op koffiegruis tot kippen met 'gouden eieren'

Zilipa Nyirabyago is afkomstig uit Rwanda, het land van de duizend heuvels. Ze groeide op in die heuvels in de Kivustreek en studeerde biologie in Butare. Daar stichtte ze een gezin. Maar toen in 1994 de genocide uitbrak, was vluchten de enige mogelijkheid.

Ondertussen ondersteunt ze een hele reeks projecten in Rwanda met haar organisatie Solidev: van champignons kweken op koffiegruis tot kippen met 'gouden eieren'... 

Met het hele gezin samen uit Rwanda vluchten, lukte niet. Eerst vluchtte haar dochter naar Ivoorkust. Daarna haar man met twee van kinderen. Zilipa volgde als laatste met haar jongste kind.

Na vier jaar in Ivoorkust, vertrok het gezin naar België. Dat was geen bewuste keuze. De bestemming werd bepaald door de mensensmokkelaars. Het maakte voor hen niet uit elk land. Veiligheid was de enige vereiste.

Na vier maanden in een vluchtelingencentrum in Namen, vonden ze een huurhuis met de hulp van vrienden. Ze meenden dat België een Franstalig land was, maar daarin hebben ze zich duidelijk vergist. De eigenaar van het huurhuis sprak dan wel perfect Frans en dus dachten ze dat ze in Franstalig gebied waren. Maar achteraf bleek dat ze in Asse terechtgekomen waren. Ze hadden daar niet bij stilgestaan. Die taalproblematiek vonden ze ook niet prioritair.

 

Coca Cola Company

Zilipa en haar gezin waren zowat de eerste Afrikanen die in Asse kwamen wonen. Dit zorgde voor veel nieuwsgierigheid, maar ook openheid. De buren hadden kinderen van dezelfde leeftijd. Dat zorgde voor een band. De kinderen speelden samen en maakten samen huiswerk.

Maar kinderen zijn als een spons. Na twee weken waren ze al weg met het Nederlands. Als volwassene is dat veel moeilijker en voor Zilipa was er nooit een noodzaak om Nederlands te leren. Pas nu voelt ze wel dat het nodig is. Nu, na 17 jaar in België, volgt Zilipa vier keer per week Nederlandse les en krijgt ze wekelijkse begeleiding van een taalcoach.

De Coca Cola Company loopt als een rode draad door Zilipa’s leven: In Rwanda werkte ze al voor Coca Cola. In Ivoorkust kon ze daar opnieuw aan de slag. Ook in België werkte ze nadien 15 jaar als laborant bij Coca Cola. Pas recent veranderde Zilipa van job. Ze werkt nu voor AIF+ (Actieve Interculturele Federatie+). AIF+ is een multiculturele vereniging, erkend door de Vlaamse Gemeenschap, die socio-culturele verenigingen van mensen met een migratieachtergrond samen brengt.

 

Solidev vzw

Vanaf 2003 wilde Zilipa haar familie en de mensen in haar dorp in Rwanda ondersteunen. Ze stuurde regelmatig kleren, naaimachines, landbouwmachines, enz…mee met een container. Ze stuurde ook geld op voor geneesmiddelen en voeding.

In 2006 kwam ze tot het besef dat het verzenden van materiaal niet bijdraagt aan goede ontwikkelingssamenwerking. Ze ging op zoek naar een duurzaam project dat de bevolking ginds zelfstandig en zelfredzaam zou maken. Met twee Belgen die in Rwanda verblijven richtte ze Solidev op. De vzw heeft nog een tiental andere actieve leden, voornamelijk Rwandezen in België

De Young Women’s Christian Association is een organisatie die zorgt voor de empowerment van vrouwen overal ter wereld. In België richt YWCA zich specifiek op integratie. Maar YWCA steunt ook projecten rond vrouwenemancipatie in het zuiden, in Rwanda en Burundi. Het project van Solidev werd geselecteerd en Zilipa werd de contactpersoon voor Rwanda. Ook Solidev wou vrouwen ‘empoweren’. De samenwerking met YWCA was dus een logische stap.

Als eerste project steunde Solidev twee bestaande landbouwcoöperatieven in Bugesera in het Zuiden van Rwanda. Die werden aanbevolen door plaatselijke parochies. Solidev werkt samen met hun lokale partner ‘Entraide et Développement - IFEZA‘. In hun vormingscentrum organiseerden Zilipa en YWCA voor vrouwelijke landbouwers vormingen om de opbrengst van de rijstteelt te verhogen en om ook zelf land te verwerven. Vroeger konden vrouwen immers niet erven. Ze werkte enorm veel op het veld, maar konden niet delen in de winst. Momenteel is de wet veranderd in het voordeel van vrouwen.

Solidev3

 

Solidariteitsfonds voor vrouwen

In het projetc, er werd beslist om een solidariteitsfonds op te richten en via microkredieten vrouwen kansen te beiden. Mannen kunnen ook geld ontvangen van het solidariteitsfonds, maar alleen als de vrouwen het goedkeuren en de mannen de andere regels van de coöperatie respecteren; zoals het delen van irrigatiewater van rijstplantages bijvoorbeeld. Dit project richt zich op vrouwen die vrijgezel zijn, omdat die op geen enkele manier grond kunnen verwerven.

De focus ligt op het creëren van gendergelijkheid. “In het ruraal gebied in Afrika is de man de man. Ze zijn er voor vormingen, vergaderingen en de pintjes, maar de vrouw doet het harde werk en is voortdurend aan het werk op het veld. Dit is stilaan aan het veranderen.”

Via Solidev hebben al 800 vrouwen workshops gevolgd. Er zijn 2000 vrouwen betrokken bij het solidariteitsfonds. Zo verbeteren hun levensomstandigheden en versterken ze hun positie als de vrouw in de samenleving.

 

 

Solidev5 kleinMutualiteit voor iedereen

Nadien werden er twee projecten in het in de Westelijke Provincie.uitgewerkt. Die lopen momenteel sinds vier jaar. De projecten focussen op autonome financiering van de sociale bescherming en op gezondheidszorg voor kleine boeren, mensen met een handicap en mensen uit de informele sector in Rwanda.

Elke Rwandees moet verplicht vijf euro per jaar betalen om aangesloten te zijn bij een mutualiteit. Maar vijf euro per persoon is een groot bedrag, vooral voor veel grote gezinnen. In samenwerking met de gemeente Asse ontstond het project “De kip met de gouden eieren.” Vrouwen krijgen van Solidev telkens tien kippen. Elke dag leggen die 6 tot 8 eieren. Het geld dat ze verdienen met door de eerste twee eieren te verkopen, moeten de vrouwen elke week afgestaan aan het solidariteitsfonds. Op deze manier sparen de families geleidelijk om hun jaarlijkse bijdrage aan de mutualiteit te betalen.

 

Champignons op koffiegruis

Het tweede project kwam voort uit Zilipa’s voorkennis als microbioloog. Het de circulaire economie geintegreert.

In Antwerpen bezocht ze Caffungi, een champignonkwekerij die Koffieafval van koffiemachines gebruikt om champignons op te kweken. Ze vond het interessant om die techniek ook in Rwanda uit te proberen. Koffie is het grootste exportproduct van Rwanda. Het laat in de dorpen zeer grote hoeveelheden afval achter zoals koffiepulp, dus koffiepulp is er zeker voldoende voor de hele jaar te gebruiken. Deze recycling van landbouwafval maakt het mogelijk om lekker paddenstoelen, organische compost en inkomsten voor boeren te produceren en dus de koffiecyclus te sluiten. Het project maakt de koffieboeren bewust van het nut van recyclage en spoort hen aan om hun koffiepulp te gebruiken voor de champignonkwekerij. “Het is een zeer technisch project. Mijn lievelingsproject en ook mijne ‘dada’.”

Het kweekproject van Solidev werd dit jaar bekroond met de Sustainable Technology for Africa-award van Ondernemers voor Ondernemers en kan daardoor rekenen op steun en begeleiding vanuit die organisatie om het project verder uit te bouwen. De projecten van Solidev worden ook ondersteund door de provincie Vlaams Brabant.

Ze probeert elk jaar in september terug te keren naar Rwanda. Dit bezoek is steeds een combinatie tussen project- en familiebezoek. Zilipa merkt op dat ze na jaren een meer ‘Europese’ mentaliteit heeft gekregen. Dat zorgt af en toe voor miscommunicatie tussen de Rwandese partners en de vzw: strubbelingen over de aanpak of de structuur van het project.

Solidev organiseert ook activiteiten in België. Voornamelijk socioculturele activiteiten voor Afrikaanse nieuwkomers in België, zoals ontmoetings- en uitwisselingsmomenten voor gezinnen die vragen hebben over hun zoektocht naar een huis of een school. Nieuwkomers kunnen ook deelnemen aan keukenworkshops. Zo ontdekken ze nieuwe groenten die ze kunnen combineren met gekende groenten. Zoals, bijvoorbeeld, groene bananen gecombineerd met witloof.

De vzw is ook lid van de gemeentelijke Raad voor Ontwikkelingssamenwerking in Asse en participeert met tal van activiteiten van de GROS en de gemeente. En ze werkten ook samen met Kind en Gezin. Die hadden vragen over Afrikaanse babyvoeding. Samen hebben ze workshops gegeven aan Afrikaanse ouders rond dit thema.

Zo groeide er stilaan een hecht sociaal netwerk rond Solidev. Vrijwilligers werden vrienden. en Solidev werd bij wijze van spreken een echt familieproject.

 

LOES GOOSSENS / JACQUES MEVIS

4de Pijlersteunpunt/11.11.11 - december 2018

 

 

SOLIDEV, Assestraat 4, 1730 Asse - 0496 34 74 69 - solidev_bel@yahoo.fr

 

Het champignonproject van Solidev werd dit jaar bekroond met de Sustainable Technology for Africa-award van Ondernemers voor Ondernemers en kan daardoor rekenen op steun en begeleiding vanuit die organisatie om het project verder uit te bouwen. De projecten van Solidev worden ook ondersteund door de provincie Vlaams Brabant.